Yukarı Çık

Banka Nedir? Türkiye’de Bankacılığın Tarihsel Gelişimi

Banka nedir? Bankacılık sistemi, ilk para birimlerinin ortaya çıkışı ve zengin bireylerin değerli varlıklarını korumak için güvenilir bir mekan arayışı ile başlamıştır. Antik çağlardan bugüne kadar gelen bu derin tarih, savaşları, ticareti, güç mücadelelerini, medeniyetimizin evrimini, modern ekonomilerin yükselişini ve teknolojinin ilerlemesini içinde barındırır. Mevcut bankacılık sistemini ve bu sistemin nasıl geliştiğini daha iyi anlamak istiyorsanız, sizi kapsamlı bir tarihsel yolculuğa çıkarıyoruz. Bu makalemizde Türkiye’de bankacılığın tarihsel evrimini, ülkemizdeki bankacılık çeşitlerini ve bu türler arasındaki farkları ayrıntılı bir şekilde ele alacağız. Banka Nedir? “Banka” kelimesi, müşterilere çeşitli finansal hizmetler sunan kurumları tanımlar. Bu kurumlar, tasarruf sahiplerinin fonlarını toplar, bu fonları bireylerin ve şirketlerin finansman ihtiyaçları için kullanır ve ödeme işlemleri, güvenli saklama, döviz işlemleri ve yatırım gibi finansal aktiviteleri gerçekleştirir. Yetkili otoritelerin denetimi ve belirli standartlara uygun olarak faaliyet gösteren bankalar, ekonomik ve ticari yaşamda kritik bir role sahiptirler. Bir ülkenin ekonomik büyümesine, istikrarına ve genel refahına önemli katkılarda bulunurlar. […]

Banka Nedir? Türkiye’de Bankacılığın Tarihsel Gelişimi

Banka nedir? Bankacılık sistemi, ilk para birimlerinin ortaya çıkışı ve zengin bireylerin değerli varlıklarını korumak için güvenilir bir mekan arayışı ile başlamıştır. Antik çağlardan bugüne kadar gelen bu derin tarih, savaşları, ticareti, güç mücadelelerini, medeniyetimizin evrimini, modern ekonomilerin yükselişini ve teknolojinin ilerlemesini içinde barındırır.

Mevcut bankacılık sistemini ve bu sistemin nasıl geliştiğini daha iyi anlamak istiyorsanız, sizi kapsamlı bir tarihsel yolculuğa çıkarıyoruz. Bu makalemizde Türkiye’de bankacılığın tarihsel evrimini, ülkemizdeki bankacılık çeşitlerini ve bu türler arasındaki farkları ayrıntılı bir şekilde ele alacağız.

Banka Nedir?

“Banka” kelimesi, müşterilere çeşitli finansal hizmetler sunan kurumları tanımlar. Bu kurumlar, tasarruf sahiplerinin fonlarını toplar, bu fonları bireylerin ve şirketlerin finansman ihtiyaçları için kullanır ve ödeme işlemleri, güvenli saklama, döviz işlemleri ve yatırım gibi finansal aktiviteleri gerçekleştirir.

Yetkili otoritelerin denetimi ve belirli standartlara uygun olarak faaliyet gösteren bankalar, ekonomik ve ticari yaşamda kritik bir role sahiptirler. Bir ülkenin ekonomik büyümesine, istikrarına ve genel refahına önemli katkılarda bulunurlar.

Çoğu dilde benzer ifadelerle karşımıza çıkan “banka” sözcüğünün kökeni, genellikle İtalyanca “banca” veya Fransızca “banque” terimlerine dayanır. Her iki terim de bank, sedir veya dar oturak anlamına gelir. Bankacılık tarihi boyunca, bankalar ve tezgahlar, günümüz bankacılık kurumlarına evrilmiştir. Rönesans döneminde, yerel ve yabancı para birimlerinin değişimi, genellikle yeşil örtülerle kaplı tezgahlarda, halka açık mekanlarda, bu işi yapan tüccarlar tarafından gerçekleştirilirdi. Zaman içinde bankalar ve tezgahlar, masalara ve dükkanlara dönüşse de, adları aynı kalmıştır.

Türkiye’de Bankacılığın Tarihsel Gelişimi

Türkiye’de modern bankacılığın temelleri, Tanzimat Fermanı’nın ilan edilmesinin ardından 1847 yılında Galata bankerleri tarafından oluşturulan İstanbul Bankası ile atıldı. Ancak İstanbul Bankası, kısa bir süre sonra 1852’de faaliyetlerini durdurarak tasfiye sürecine girdi.

İlk modern ticaret ve mevduat bankası olan Osmanlı Bankası, 1856 yılında İngiliz sermayesiyle kuruldu. Özel bir statüye sahip olmasına rağmen, Osmanlı Bankası aynı zamanda devletin finansman ihtiyaçlarını da karşılıyordu. Osmanlı İmparatorluğu, 1840’ta bütçe açıklarını kapatmak amacıyla kaime adı verilen ilk kağıt paraları basmaya başlamıştı, fakat bu karşılıksız kağıt paralar ekonomik istikrar için büyük bir sorun teşkil ediyordu. Osmanlı Bankası, bu meseleyi çözmek için önemli adımlar attı ve kaime olarak bilinen bu paraların büyük bir kısmını piyasadan çekti. 1863’te, çiftçilere uygun şartlarda kredi sağlamak amacıyla ilk ulusal sermayeli banka olan Memleket Sandıkları kuruldu. Ancak, dönemin zor şartları altında sermaye sıkıntıları yaşayan bu kurum, kısa süre sonra Menafi Sandıkları adı altında yeniden yapılandırıldı. 1888’de ise Ziraat Bankası, Türkiye’nin ilk devlet bankası olarak kuruldu ve sandıkların alacakları bu bankaya aktarıldı.

1923’te İzmir İktisat Kongresi’nde alınan kararlar, Türkiye Cumhuriyeti’nin bankacılık sektöründe ilk on yıl içinde atılan adımların temelini attı. 1924’te, özel sektörün ilk bankası olarak Türkiye İş Bankası kuruldu ve ardından 1925’te, daha sonra Sümerbank’a dönüşecek olan ilk kalkınma bankası Türkiye Sanayi ve Maadin Bankası hayata geçirildi. 1927’de faaliyete başlayan Emlak ve Eytam Bankası, 1946’da Emlak ve Kredi Bankası olarak yeniden yapılandırıldı. Cumhuriyet döneminin bankacılık alanındaki en dikkate değer gelişmelerinden biri de, 1930’da Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın kuruluşuydu. Merkez Bankası’nın kurulmasının ardından, günümüzde de faaliyetlerine devam eden Sümerbank, İller Bankası ve Halk Bankası gibi çeşitli görevler üstlenen devlet bankaları kuruldu.

Bankacılık tarihi, bir ülkenin ve toplumun gelişim süreciyle yakından bağlantılıdır ve Türkiye bu konuda istisna değildir. Cumhuriyetin ikinci yarısında, artan nüfus, sanayileşme ve kentleşme ile birlikte artan para ve kredi talebi, mevduat toplama odaklı şube bankacılığının önemini artırdı. Bu dönemde birçok özel banka kuruldu ve ülke genelinde şube ağlarını genişletmeye başladı.

Yıllar boyunca, petrol krizi gibi global ekonomik sarsıntılar bankacılık sektörünü de etkilemiştir. 24 Ocak 1980’de başlatılan kapsamlı istikrar ve dönüşüm programı ile Türkiye, uluslararası bankacılık ve finans sistemine entegrasyon sürecine girdi. 1982’de yürürlüğe giren Sermaye Piyasası Kanunu, sermaye piyasası araçlarının kullanımını düzenleyen yasal ve kurumsal bir çerçeve sağladı. Serbest piyasa mekanizmasının güçlenmesi ve finansal piyasaların liberalizasyonu, bankacılık sistemine önemli etkilerde bulundu. 1986’da İstanbul Menkul Kıymetler Borsası faaliyete geçti ve 1980’lerde Türkiye, katılım bankacılığı ile tanıştı; ilk katılım bankası 1985’te hizmete açıldı.

1994’teki büyük finansal kriz bankaları sarsmasına rağmen, toparlanma süreci hızlıydı. 1998’de IMF ile mali sektör denetimini artırmaya yönelik bir izleme anlaşması imzalandı. 1999’da Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu kurularak, bankacılık faaliyetlerinin başlaması, izlenmesi ve denetlenmesi sağlandı.

2000’lerin başında, döviz kuru ve faiz oranlarındaki büyük dalgalanmalar nedeniyle birçok banka zarar gördü ve TSMF’ye devredildi. 2001 krizinin ardından, 19 banka fona devredildi. Bu krizden çıkış için bir yeniden yapılandırma programı başlatıldı, ekonomik yapısal sorunların çözülmesi, finansal sistemin güçlendirilmesi, enflasyonun düşürülmesi ve bankacılık sisteminin iyileştirilmesi hedeflendi. Kriz sonrası dönemde bankacılık sistemi yeniden yapılandırıldı, özel sermayeli bankalar güçlendirildi, TSMF’ye devredilen bankalar tasfiye edildi veya satıldı, kamu bankaları yeniden yapılandırıldı ve sektörün denetimi güçlendirildi.

Günümüzde Türk bankacılık sektörü istikrarlı bir büyüme gösteriyor. BDDK’nın Ekim 2023 verilerine göre, sektörün aktif büyüklüğü 21 trilyon 757 milyar 871 milyon TL’ye ulaştı ve 2022 yıl sonuna göre aktif toplamı 7 trilyon 410 milyar 481 milyon TL arttı.

Türkiye’de şu anda 34 mevduat bankası, 19 kalkınma ve yatırım bankası, 8 katılım bankası ve TSMF bünyesinde bir banka olmak üzere toplam 62 banka faaliyet göstermektedir.

Benzer Yazılar

İsrail Ekonomisi Üzerinde Türkiye’nin Ticaret Kararı Etkisi

Genel 4 hafta önce

Türkiye’nin İsrail ile ticareti, Gazze savaşının son bulmasına kadar askıya alma kararının İsrail ekonomisi için sonuçları tartışma konusu oldu. İsrail’deki yetkililer alternatif çözümler aradıklarını ifade etmelerine rağmen, Reuters ile görüşen analistler bu kararın İsrail ekonomisine uzun dönemde etki etmeyeceğini savunuyorlar. Yıllardır birçok diplomatik krizi atlatan İsrail-Türkiye ticaret ilişkileri, yıllık milyarlarca dolarlık hacme ulaşarak devam ediyor; fakat İsrailliler, Gazze’deki çatışmaların yol açtığı son krizin üstesinden gelemeyeceklerinden endişe ediyorlar. Türkiye, bu ay içinde savaşın sona ermesi ve yardımın sağlanması koşulları yerine getirilene kadar İsrail ile olan tüm ikili ticareti durdurduğunu duyurdu. İsrail, bu hamlenin Dünya Ticaret Örgütü’nün kurallarına aykırı olduğunu ileri sürdü. Türkiye’nin bu kararı karşısında, ekonomistler kısa vadede kıtlık yaratabileceğini ancak İsrail’in 500 milyar dolarlık ekonomisine büyük bir zarar vermesinin olası olmadığını belirtiyorlar. İsrailli ithalatçılar ise çimento, gıda ve otomobil gibi temel ürünler için alternatif tedarikçiler arayışında. İsrail Maliye Bakanlığı’nın baş ekonomisti Shmuel Abramzon, “Türkiye, İsrail için önemli bir ticari partnerdir; […]

Provizyon Nedir? Provizyon Çeşitleri Nelerdir?

Genel 1 ay önce

İçindekiler Provizyon Nedir? Provizyonun Amacı Ne İçindir? Provizyon İşlemi Nasıl İşler? 1.     İşlem Başlatma 2.     Bilgi Aktarımı ve Denetimi 3.     Onay veya Red Kararı 4. Sonuç Bildirimi Provizyon Alma Süresi Ne Kadar? Provizyon Türleri Nelerdir? 1.     Ön Provizyon (Pre-Authorization) 2.     Güvenlik Provizyonu 3.     Chargeback Provizyonu Bekleyen Provizyon Nedir? Bekleyen Provizyonun Önemi Nedir? Provisyondaki İşlemler Kart Limitinden Düşer mi? Provizyon nedir ve provizyon çeşitleri nelerdir sorusu sıklıkla karşımıza çıkmakta ve merak edilmekte. Örnekle açıklayacak olursak, bir restoranda keyifli bir yemek sonrası, ödemenizi kredi kartınızla yapmaya karar verdiniz. Kartınızı POS cihazına geçirdiğinizde, ekranda onay mesajını görene kadar geçen kısa süre içinde, bir dizi karmaşık adımın hızla gerçekleştiğini biliyor muydunuz? Bu makalede, finansal güvenliği sağlamak ve işlemleri sorunsuz bir şekilde gerçekleştirmek için hayati öneme sahip olan “provizyon” sürecini, çeşitlerini ve bekleyen provizyonlar hakkında bilinmesi gerekenleri ayrıntılı olarak inceleyeceğiz. Provizyon Nedir? Çokça merak edilen provizyon nedir sorusunu şöyle yanıtlayabilir. Finans ve bankacılık sektöründe, provizyon, […]

Altın Rezervindeki Geri Dönüşüm

Genel 2 ay önce

Altın rezervleri, geri dönüşüm ekonomik yararlar, cevresel etkiler, ulusal altın rezervleri, altının tarihsel önemi….

0 Yorum

Yorum Yaz

Arama
Kredi Hesaplama

Bitcoin 2144089₺(3.5%)

Ethereum 114630₺(3.9%)

Tether 33.09₺(0.1%)

Bnb 19171.25₺(4.6%)

Xrp 18.41₺(5.4%)

Solana 5182.94₺(3%)

Cardano 14.82₺(2.3%)

Dogecoin 4.18₺(7%)

Tron 4.51₺(-1.4%)

Chiliz 2.41₺(4.7%)

Rastgele

Web sitemiz, gezinme deneyiminizi ve ilgili bilgileri sağlamak için çerezleri kullanır. Web sitemizi kullanmaya devam etmeden önce, şunları kabul etmiş olursunuz.